Araç çubuğuna atla
Edebiyat

Türkçe’de konuşma ile yazma dili arasındaki farklar

Türkçe'nin tarihi on bin yıldan fazladır. Dilimiz canlıdır ve geçen tüm zamanlar boyunca hep ufak ufak güncellemelere uğramıştır ve halen güncelleniyor. Kısacası, sizler var oldukça güncelleme devam edecektir.

Türkçemiz, sevgili Oktay Sinanoğlu’ nun tabiri ile tam bir bilim dilidir. Yeni kelimeler türetmeye çok uygun ve bu üretilen kelimeyi ilk kez duyan birileride biraz düşünerek ne anlam ifade ettiğiyle alakalı mantıklı bir çıkarımlarda bulunabilir. Bu yüzden diline sahip çıkan bir toplum(birey) kendisini bilir ve geliştirir.

Düzgün bir Türkçe için dil kurallarına uymalıyız. Bu kuralları görünce zaten öyle konuştuğunuzu göreceksiniz ama yazıda işler biraz değişiyor. Çünkü konuştuğumuz gibi yazmıyoruz. Dilimiz biz konuşurken bize sunduğu bazı güzelliklerden farkında olmadan kullanıyoruz zaten. Hadi şimdi bu kuralları öğrenelim.

Nasıl uygulayabilirim?

Bu kuralları öğrenmek ve uygulamak için yapmanız gereken aşağıda yazılanları atlamadan okuyun ve sonrasında önünüze kitaptan olur, dergiden olur, bir paragraf alın. Kelimeler üzerinde değişiklikleri işaretleyin ve altına yazın. Sonrasında sesli olarak bunu okumanız gerekecektir. Bir günde bunu kavrarsınız. Düzgün okudukça, okuduğunuzdan daha fazla zevk alacaksınız.

Birinci kural: Bir kelimede yer alan “y” harfinden önceki sesli harf, dar sesli bir harf olarak okunur.

Örnekler:

“seyretmeye” diye yazılır, “seyretmiye” diye okunur.

“,izleyerek” diye yazılır, “izliyerek” diye okunur.

“gülümseyin” diye yazılır, gülümsiyin” diye okunur.

anlamı bozulmayan her kelimede bu kural geçerlidir.

 

İkinci kural: Bir kelimede yer alan “c” harfinden önceki sesli harf, dar sesli bir harf olarak okunur.

Örnekler:

“yapacak” diye yazılır, “yapıcak” diye okunur.

“gidecek” diye yazılır, “gidicek” diye okunur.

“gelecek” diye yazılır, “gelicek” diye okunur.  Burada dikkat edilmesi gereken şu, bu kelimenin iki anlamı vardır. biri eylem, diğeri ise zamandır. “Gelecek de bir gün gelecek” dediğimiz zaman, zamanı belirten değil, eylemi belirten kelimede bu inceltmeyi yapıyoruz.

anlamı bozulmayan her kelimede bu kural geçerlidir.

Üçüncü kural: Bir kelimede “y” ve “c” harfleri var ise, “y” den önceki daralır, “y” ve “c” arasındaki harf düşer.

Örnekler:

“düzenleyecek” diye yazılır, “düzenliycek” diye okunur.

“sağlayacaklar” diye yazılır, “saalıycaklar” diye okunur.

“heyecanlandım” diye yazılır, “heycanlandım” diye okunur.

Dördüncü kural: Bir kelimede “ğ” harfi var ise, “ğ” den önceki sesli harf uzatılır, “ğ” okunmaz, sonrasındaki harf bazan düşer. 

Örnekler:

“kağıt” diye yazılır, “kaaat”  diye okunur.,

“düzenleyeceğiz” diye yazılır, “düzenliyceez” diye okunur.

“dağ” diye yazılır, “daa” diye okunur.

 

Beşinci kural: Bir kelimeden sonra “ile” ve “ise” var ise birleştirilerek okunur. 

Örnekler:

“yaptığı ile” diye yazılır, “yaptıııyla” diye okunur.

“olur ise” diye yazırlır, “olursa” diye okunur.

“sıcaklığı ile” diye yazılır, “sıcaklııyla” diye okunur.

 

Altıncı kural: Bir kelime sessiz harf ile bitiyor ve sonrasında gelen kelime sesli harf ile başlıyor ise ulama vardır. Bu kelimeler bir bütünmüş gibi okunur. 

Örnekler:

“soluk alma” diye yazılır, “solukalma” diye okunur.

“otlak üzerinde” diye yazılır, “otlazerinde” diye okunur.

“küçük ahırlar oluştururlar” diye yazılır, “küçükahırlaroluştururlar” diye okunur.

anlamı bozulmayan her kelimede bu kural geçerlidir.

Yedinci kural: Sözcük içindeki seslerin kaynaşmasına “diftong” denir.

Örnekler:

“ne oldu” diye yazılır, “nooldu” diye okunabilir. Yazıldığı gibi okunması da doğrudur

“ne ise” diye yazılır, “neyse” diye okunabilir. Yazıldığı gibi okunması da doğrudur

“ne haber” diye yazılır, “naaber” diye okunabilir. Yazıldığı gibi okunması da doğrudur

“ne yapacak” diye yazılır, “naapıcak”  diye okunabilir. Yazıldığı gibi okunması da doğrudur.

anlamı bozulmayan her kelimede bu kural geçerlidir.

Zeki Müren’den bir ders:

Şiir olarak okurken konuşma kurallarına uyan Zeki Müren, şarkı olarak okurken yazıldığı gibi okuyor, dinleyin;

  • Elbet bir gün buluşacağız
  • Bu böyle yarım kalmayacak
  • İkimizin de saçları ak
  • Öyle durup bakışacağız
  • Elbet bir gün buluşacağız
  • Bu böyle yarım kalmayacak
  • Elbet bir gün buluşacağız
  • Bu böyle yarım kalmayacak

Etiketler

Aygün Çimen

1994, Bursa, Uludağ Evrenkenti Grafik Tasarım, Anadolu Evrenkenti İşletme

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı